दसरा — सन्मार्गाचा विजय
दसरा, विजयादशमी किंवा ‘सन्मार्गाचा उत्सव’, हा भारतीय संस्कृतीतील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि प्रेरणादायी सण आहे. अश्विन महिन्याच्या शुद्ध दशमीला साजरा होणारा हा सण, केवळ धार्मिक दृष्टिकोनातून महत्त्वाचा नाही, तर तो सामाजिक आणि सांस्कृतिक मूल्यांचाही गौरव करतो.
दसर्याच्या दिवशी प्रभू श्रीरामांनी रावणाचा वध करून अन्यायावर न्यायाचा विजय मिळवला होता. त्याचप्रमाणे देवी दुर्गेनेही नवरात्रात महिषासुराचा संहार करून ‘शक्ती’चा जागर केला. हे दोन्ही प्रसंग हे प्रतीकात्मक असून, आजच्या काळातही त्यांनी आपल्याला खूप काही शिकवण्यासारखे आहे.
आज समाजात भ्रष्टाचार, हिंसा, अंधश्रद्धा, असहिष्णुता आणि विषमता यांसारख्या अनेक ‘रावणां’नी डोके वर काढले आहे. अशा परिस्थितीत दसऱ्याचा खरा अर्थ लक्षात घेणे आवश्यक आहे — चुकीवर मात करून सत्य, नीतिमत्ता आणि सद्वर्तनाचा विजय साजरा करणे.
शाळांमध्ये शौर्यगाथा सांगितल्या जातात, घराघरांत शस्त्रपूजा होते, आणि सोने वाटपाच्या माध्यमातून ‘समृद्धी’चा प्रसार होतो. पण या बाह्य साजशृंगारामागे दडलेला आत्मिक संदेश लक्षात घेतला पाहिजे. तो म्हणजे, प्रत्येकाने आपल्या मनातील अज्ञान, क्रोध, ईर्षा आणि स्वार्थरूपी रावणाचा संहार करावा.
आपल्या मुलांना आणि पुढच्या पिढींना फक्त परंपरा सांगणे नव्हे, तर त्यांच्या मागील मूल्यांची जाणीव करून देणे, ही आपल्या समाजाची खरी गरज आहे. दसरा म्हणजे केवळ एक सुट्टी नाही, तर आपल्याला नवचैतन्य देणारा दिवस आहे.
या विजयादशमीच्या निमित्ताने आपण सर्वांनी एकमेकांविषयी सद्भाव, प्रेम आणि आदर वाढवूया. आपापल्या क्षेत्रात प्रामाणिकपणे कार्य करत, समाजाच्या उन्नतीसाठी हातभार लावूया. कारण खरी पूजा ही कर्मपूजा आहे, आणि खरा विजय हा सन्मार्गाचा असतो.
– संपादक
