नेपाळमध्ये फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, इंस्टाग्राम आणि यूट्युबसारख्या एकूण २६ सोशल मीडिया साइट्सवर बंदी घालण्यात आली. या बंदीविरोधात हजारो तरूण-तरूणींनी पंतप्रधान के.पी. शर्मा ओली सरकारविरूद्ध तीव्र आंदोलन सुरू केले. या आंदोलनादरम्यान अनेक जण संसद भवनातही घुसले. हे आंदोलन हिंसक होत असल्याचे लक्षात आल्यानंतर सराकरने या भागात कर्फ्यूही लागू केला. मात्र, या तीव्र आंदोलनानंतर सरकारने माघार घेत या साइट्सवरील बंदी मागे घेतली आहे.
- या आंदोलनामध्ये ‘जेन झी’ यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे तर जाणून घेऊया ‘जेन झी’ म्हणजे काय …?
जेन-झी’ (Gen Z) म्हणजे १९९७ ते २०१२ दरम्यान जन्मलेल्या लोकांच्या पिढीला सूचित केले जाते, ज्यांना ‘डिजिटल नेटिव्ह’ पिढी असेही म्हणतात, कारण ते तंत्रज्ञान आणि सोशल मीडियाच्या जगात मोठे झाले आहेत. ही पिढी आर्थिकदृष्ट्या जागरूक असून पर्यावरण आणि सामाजिक जबाबदारीबद्दल जागरूक आहे, तसेच ती नवीन संधी शोधण्यास आणि वेगाने बदलणाऱ्या जगात जुळवून घेण्यास सक्षम आहे.
- जेन-झी’ कोण आहेत?
जन्मकाळ: साधारणपणे १९९७ ते २०१२ या वर्षांच्या दरम्यान जन्मलेल्या व्यक्तींना जनरेशन Z किंवा जेन-झी म्हटले जाते. ही पिढी मिलेनिअल पिढीनंतर (जनरेशन Y) येते आणि जनरेशन X च्या नंतर येते.
डिजिटल नेटिव्ह: जेन-झी ही पहिली अशी पिढी आहे जी खऱ्या अर्थाने डिजिटल जगात जन्माला आली आणि मोठी झाली आहे. तंत्रज्ञान, इंटरनेट आणि सोशल मीडिया त्यांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहेत. - जेन-झी’ नावाचा अर्थ:
‘जेन-झी’ हे ‘जनरेशन झेड’ (Generation Z) या इंग्रजी शब्दाचे संक्षिप्त रूप आहे.
‘जनरेशन झेड’ या शब्दातील ‘झेड’ (Z) हे अक्षर ‘झूम’ (Zoom) या शब्दावरून आले आहे, कारण ही पिढी ‘झूमर’ (Zoomers) म्हणून ओळखली जाते जी इंटरनेटच्या वेगाने जोडले जाण्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
थोडक्यात, जेन-झी ही अशी पिढी आहे जिने तंत्रज्ञान, जागतिक घटना आणि ऑनलाइन संस्कृतीचा अनुभव घेतला आहे, ज्यामुळे त्यांचे विचार, आर्थिक दृष्टिकोन आणि सामाजिक दृष्टिकोन इतरांपेक्षा वेगळे आहेत. - जेन-झी पिढीची वैशिष्ट्ये:
- डिजिटल जगातील जन्म: या पिढीतील लोक जन्मापासूनच इंटरनेट आणि स्मार्टफोनच्या संपर्कात आलेले आहेत, त्यामुळे ते तंत्रज्ञानात अत्यंत कुशल असतात आणि डिजिटल माध्यमांचा वापर नैसर्गिकरित्या करतात.
- आर्थिक जागरूकता: जागतिक आर्थिक मंदी आणि साथीच्या रोगांचा अनुभव घेतल्यामुळे, ही पिढी आर्थिक दृष्ट्या अधिक जागरूक आहे आणि उत्पन्नाचे नवीन स्रोत शोधण्यावर लक्ष केंद्रित करते.
- सामाजिक आणि पर्यावरणीय जाणीव: जेन-झी पिढी सामाजिक आणि पर्यावरणविषयक समस्यांबद्दल अत्यंत संवेदनशील आहे आणि या मुद्द्यांवर सक्रियपणे आवाज उठवते.
- स्वतंत्र विचारसरणी: हे लोक स्वतंत्र विचार करतात आणि पारंपरिक विचारसरणीला आव्हान देतात. त्यांना नवीन संधी शोधण्यात आणि वेगाने बदलणाऱ्या जगात जुळवून घेण्यात रस असतो.
- ऑनलाइन संस्कृतीचा प्रभाव: सोशल मीडिया, शॉर्ट व्हिडिओ आणि ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर ही पिढी मोठ्या प्रमाणात सक्रिय असते, त्यामुळे त्यांची भाषा आणि संवाद शैली वेगळी असते.
